در علم اقتصاد، “بیماری هلندی” به پدیدهای اطلاق میشود که در آن کشف یا افزایش ناگهانی درآمدهای ارزی ناشی از منابع طبیعی، مانند نفت، گاز یا مواد معدنی، منجر به تقویت شدید ارزش پول ملی و در نتیجه تضعیف بخشهای تولیدی و صادراتی کشور میگردد. این اصطلاح نخستینبار پس از تجربهی هلند در دهه ۱۹۶۰، به دنبال کشف منابع گاز طبیعی در دریای شمال بهکار رفت؛ زمانی که رونق بخش انرژی، سبب افول صنایع تولیدی این کشور شد.
در شرایط بروز بیماری هلندی، جریان سرمایه و منابع انسانی به سمت بخشهای پر درآمد جدید (عمدتاً استخراجی) هدایت میشود و بخشهای سنتی اقتصاد، از جمله کشاورزی و صنعت، با کاهش رقابتپذیری و رکود مواجه میگردند. این پدیده معمولاً رشد کوتاهمدت را در پی دارد، اما در بلندمدت به کاهش تنوع اقتصادی، افزایش وابستگی به یک منبع درآمد و بیثباتی اقتصادی منجر میشود.
مدیریت هوشمندانهی درآمدهای حاصل از منابع طبیعی، تقویت سیاستهای مالی ضدچرخهای و سرمایهگذاری در بخشهای مولد و دانشبنیان، از راهکارهای کلیدی مقابله با بیماری هلندی به شمار میروند. آنچه اهمیت دارد، تبدیل درآمدهای موقتی منابع به سرمایهای پایدار برای توسعه است؛ نه صرفاً به عنوان ابزار مصرف و تزریق نقدینگی. نگاه راهبردی به این موضوع میتواند تفاوت میان اقتصادهای وابسته و اقتصادهای تابآور را رقم بزند.
تیم ارتباطات فلوئید ولو
۲۳ اردیبهشت ۰۵
